“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит хурал 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 28-ны өдөр болов. Хурлын үеэр тус компанийн Гүйцэтгэх захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Н.Цэрэнсамбуу компанийн үйл ажиллагаа болон 1072 хувьцааны ногдол ашгийн талаар дэлгэрэнгүй мэдээллээ.
Тэрбээр “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК 2010 онд үүсгэн байгуулагдсанаас хойш 16 дахь жилдээ үйл ажиллагаа явуулж буй бөгөөд өнөөдрийн байдлаар нийт 1883 ажилтантай байна. Үүнээс 1695 нь салбар нэгжид, 188 нь төв оффист ажилладаг.
Нийт ажилтны 83 хувь нь эрэгтэй, 17 хувь нь эмэгтэйчүүд байна. Компани Тавантолгой төмөр зам, Гашуунсухайт авто зам, Тавантолгой дулааны цахилгаан станц, Гашуунсухайт төмөр зам, Тавантолгой түлш зэрэг охин болон хараат компаниудтай.
Хувьцааны бүтцийн хувьд төрийн эзэмшлийн 73.5 хувийг “Эрдэнэс Монгол” нэгдэл, Монгол Улсын иргэд 26.44 хувийг, үлдсэн 0.6 хувийг 484 аж ахуйн нэгж эзэмшиж байна” гэв.
Уурхайн олборлолтыг 2025 онд 30 сая тонноор төлөвлөсөн бөгөөд гүйцэтгэл 30.2 сая тонн хүрч, борлуулалт 27.6 сая тонн болсон байна. Борлуулалтын орлогыг 1.8 тэрбум ам.доллар байхаар төсөвлөсөн ч гүйцэтгэл 1.7 тэрбум ам.долларт хүрчээ.
Тэрбээр 2025 оны гол сорилтыг онцлохдоо БНХАУ-ын зах зээл дэх нүүрсний үнэ огцом буурсан явдлыг дурдав. Тодруулбал, 2025 оны тав, зургадугаар сард нүүрсний үнэ сүүлийн зургаан жилийн хамгийн доод түвшинд хүрч, өмнөх үеэс хоёр дахин буурсан байна.
Харин дараагийн саруудаас эхлэн үнэ тодорхой хэмжээнд өсөх хандлага ажиглагдсан бөгөөд эхний болон сүүлийн хагас жилийн үнэ мэдэгдэхүйц зөрүүтэй байжээ.
Ийм нөхцөлд биет хэмжээг бууруулахгүй байх зорилт тавьж, 2025 оны арванхоёрдугаар сар гэхэд нэг сарын хугацаанд 4 сая тонн нүүрс экспортолж, нийт экспорт 28.7 сая тонн болсон байна.
Татвар, хураамжийн хувьд 2025 онд улсын болон орон нутгийн төсөвт нийт 1.6 их наяд төгрөг төвлөрүүлж, цэвэр ашиг нь 1 их наяд 124 тэрбум төгрөгт хүрчээ.
Хөрөнгө оруулалтын бодлогын хүрээнд хэмнэлтийг баримталж ажилласан аж. Онцлох ажлуудын нэг нь Гашуунсухайт-Ганцмод чиглэлийн төмөр замын хил холболтын бүтээн байгуулалтыг эхлүүлсэн явдал байжээ.
Засгийн газрын өгсөн үүргийн дагуу уг төслийн санхүүжилтийг хийж, нүүрс баяжуулах үйлдвэрийн туршилт, тохируулгын ажлыг эхлүүлэн, 2025 онд 1.6 сая тонн нүүрс баяжуулсан байна.
Мөн БНХАУ-ын зах зээлд анх удаа гүн боловсруулсан нүүрс нийлүүлж эхэлсэн нь чухал ахиц болсныг Н.Цэрэнсамбуу онцлов.
Үүнээс гадна Баруун Цанхийн гол хэсэгт шинэ уурхай нээж, хагас коксжих нүүрсний олборлолтыг эхлүүлжээ. Уг нүүрсний үнслэг 10 хувиас бага, зах зээлд 106 ам.долларын үнээр арилжаалагдаж байгаа аж.
Засгийн газраас 2025 оны долдугаар сарын 9-нд онцгой дэглэм тогтоосноор экспорт, тээвэрлэлтийг нэмэгдүүлэх, салбар хоорондын уялдаа холбоог сайжруулах арга хэмжээ авч хэрэгжүүлжээ.
Компанийн техник, хүчин чадлын хувьд 58 сая м³ уулын цул хөдөлгөх боломж бүрдсэн байна. 2025 оны цэвэр ашгаас ногдол ашиг хуваарилах тухайд Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн 2026 оны хоёрдугаар сарын 26-ны өдрийн тогтоолоор нэгж хувьцаанд 65.55 төгрөг олгохоор шийдвэрлэсэн.
Уг ногдол ашгийг 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 30-ны дотор олгохоор зохион байгуулж байгаа аж.
Ингэснээр 1072 хувьцаа эзэмшдэг иргэн 70.270 төгрөгийн ногдол ашгаас татвар суутгуулан, 63.000 төгрөг авах юм байна. Нийтдээ иргэдэд 208 тэрбум төгрөгийн ногдол ашиг хуваарилж, Хуримтлалын санд 196 тэрбум төгрөг төвлөрүүлэхээр төлөвлөжээ.
Мөн хувьцаа эзэмшигчдийн саналын эрхийг нэмэгдүүлэх чиглэлд анхаарч, 2026 онд багтаан компанийг хаалттай хэлбэрээс нээлттэй хувьцаат компани болгох, 1072 хувьцааг хоёрдогч зах зээлд гаргах бэлтгэл ажлыг хангаж байгааг мэдээлэв.
Үүнтэй холбоотойгоор ордын нэгдсэн ТЭЗҮ-ийг Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлд хүргүүлж, хөрөнгийн болон бизнесийн үнэлгээг хийлгэж байгаа аж.
Төрийн өмчит компанийн худалдан авах ажиллагааны ил тод байдлыг нэмэгдүүлэх зорилгоор бүх гэрээ, контрактыг цахим системд байршуулж байгаа бөгөөд 2025 онд нийт 692 төсөл, арга хэмжээний сонгон шалгаруулалт зохион байгуулж, 161.4 тэрбум төгрөг хэмнэсэн байна.
Мөн эрсдэлийн удирдлагын хүрээнд өндөр түвшний эрсдэлийг 21 хувь, дунд түвшний эрсдэлийг 32 хувиар бууруулжээ. Хариуцлагатай уул уурхайн үнэлгээгээр 92 оноо авсан нь салбарын хэмжээнд өндөр үзүүлэлтэд тооцогдож байна.
Хяналт шалгалтын хүрээнд 16 ажилтанд сахилгын шийтгэл ногдуулж, нийгмийн хариуцлагын хүрээнд орон нутгийн хөгжлийн санд жил бүр 3 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт олгож, нөлөөллийн бүсэд 175 сая төгрөгийн нөхөн олговор олгожээ.
Тэрбээр цаашид компанийн үйл ажиллагааг цэвэр бизнесийн зарчмаар явуулах шаардлагатайг онцлоод, “Тавантолгой бол Монгол Улсын эдийн засгийн чухал эх үүсвэр учраас зөв удирдлага, оновчтой бодлого шаардлагатайг тэмдэглэв.
Мөн нүүрсний борлуулалтын талаар “Бид нүүрсээ илүү өндөр үнээр борлуулах шаардлагатай. Одоогийн байдлаар, Хятадын зах зээлийн гүн рүү нийлүүлэлт хийж буй бөгөөд цаашид Энэтхэгийн зах зээлд нэвтрэхээр ажиллаж байна.
Өвөр Монголд нүүрс баяжуулах үйлдвэрүүд олноор баригдсан. Өмнө нь бид ихэвчлэн түүхий нүүрс экспортолж байсан бол одоо боловсруулсан бүтээгдэхүүний эзлэх хувийг нэмэгдүүлэх зорилт тавьсан.
2023 онд төлбөрөө хийсэн ч нүүрсээ авч чадаагүй худалдан авагчдын асуудлыг бүрэн шийдвэрлэсэн. Цаашид ус, цахилгааны эх үүсвэрийг шийдэх шаардлага бий.
Сэргээгдэх эрчим хүчний төслүүдийг хэрэгжүүлэхээр ажиллаж, баяжуулах үйлдвэрийн гарц, холимгийг туршиж байна.
Ам нөхцөлтэй болон оффтэйк гэрээнүүд бүгд муу биш. Харин анхны үнэ дутуу тогтоогдсон, олон жилийн өмнө байгуулсан зарим гэрээ нь сөрөг нөлөө үзүүлсэн. Зарим үед тээврийн зардал нүүрсний үнээс давж байсан тохиолдол ч бий.
Нүүрсний үнэ оргил үедээ хүрсэн боломжийг бүрэн ашиглаж чадаагүй. Одоогийн байдлаар Ганцмодны нөхцлөөр 130-140 ам.доллар, 05 ангиллын нүүрсийг 150 ам.долларын үнээр борлуулж байна.
Хятадын фьючерсийн зах зээлд тодорхой хэмжээнд нөлөөлж байгаа ч дотооддоо бид үнээ бууруулах хандлага ажиглагдаж байна. Нарийнсухайтын ордын нүүрсний чанар харьцангуй доогуур бол Тавантолгойн бүлэг ордын нүүрс чанарын хувьд давуу” гэв.
Түүнчлэн Засгийн газраас байгуулсан гэрээнүүд нээлттэй бөгөөд d-parliament.mn цахим хуудсанд байршуулсан гэдгийг дурдав. Харин гуравдагч этгээдэд танилцуулах тохиолдолд нөгөө талын зөвшөөрөл шаардлагатай байдаг аж.
Тэрбээр “Гэрээнүүдэд нууцын зэрэглэл тогтоогоогүй. Хүсэлт гаргавал танилцах боломжтой. Мөн компанийн цахим хуудсаас нүүрсний үнэ, борлуулалтын талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг авах боломжтой.
Иргэн Г.Хажидмаад нэг тэрбум төгрөг олгосон гэх мэдээлэл нь худал, гүтгэлэг” хэмээн мэдэгдэв.
