Дональд Трамп сүүлийн өдрүүдэд ахлах зөвлөхүүддээ АНУ Ираны боомтуудад хэрэгжүүлж буй тэнгисийн хаалтыг үргэлжлүүлэхийг хүсэж байгаагаа мэдэгдсэн гэж эх сурвалжууд мэдээлжээ.
Түүний баг тус хаалтыг сунгах бэлтгэлийг эхлүүлээд буй бөгөөд түүнд Ормузын хоолойг урт хугацаанд хаах хувилбар ч багтаж байгаа аж.
АНУ-ын Ерөнхийлөгч одоогийн байдлаар Иранд аль болох эдийн засгийн дарамт их учруулж, цэргийн цохилтыг дахин эхлүүлэхгүйгээр Тегераныг хэлэлцээний ширээнд буцаан суулгах стратегид төвлөрч буй юм байна.
Гэвч ес дэх долоо хоногтоо үргэлжилж буй энэхүү дайн нь эрсдэлгүй биш юм. Трамп өмнө нь уг мөргөлдөөн зургаан долоо хоногоос хэтрэхгүй гэж таамаглаж байв.
Ормузын хоолой хаагдсанаар шатахууны үнэ өсөж, америкчуудын дайнтай холбоотой бухимдлыг нэмэгдүүлэн, ялангуяа эдийн засгийн бодлоготой холбоотой Трампын рейтингийг бууруулжээ.
Мөн зардал нэмэгдсээр байгаааж. Пентагоны өндөр албан тушаалтан Конгресст мэдэгдэхдээ “АНУ Ираны дайнд одоогийн байдлаар 25 тэрбум ам.доллар зарцуулаад байна” гэжээ.
Энэ бүхэн нь Бүгд найрамдах намын хувьд ирэх сонгуулийн өмнөх түгшүүрийг нэмэгдүүлж байгаа аж.
Түүнчлэн энэхүү стратеги үр дүнтэй эсэх нь тодорхойгүй хэвээр. Учир нь, Иран өмнө нь эдийн засгийн хүнд дарамтыг даван туулж байсан туршлагатай.
Гэсэн хэдий ч Трамп Ираныг цөмийн баяжуулалтын асуудлаар өөрийн тавьсан “улаан шугам” дээр буулгаж авах хүртэл эдийн засгийн дарамтыг улам чангатгах байр суурьтай байгаа бөгөөд АНУ “бүх хөзрийг атгаж байна” гэж үзэж буй юм.
Трамп “Хаалт нь бөмбөгдөлтөөс илүү үр дүнтэй. Тэд маш хүнд байдалд орсон, цаашид бүр дордоно. Тэд цөмийн зэвсэгтэй байж болохгүй” гэж ярьжээ.
Тэрбээр дараа нь Цагаан ордонд “Энэ дайн Украин дахь дайны адил олон жил үргэлжилж магадгүй” гэж мэдэгдсэн байна.
Америкийн албаныхны үзэж буйгаар, Ираны эдийн засаг хаалтын дарамтыг даах хугацаа хэдхэн долоо хоног, бүр өдрөөр хэмжигдэж болзошгүй аж. Ялангуяа зарагдаагүй нефтийг хадгалах асуудал хүндрэл үүсгэж буй юм байна.
Трампын хэлснээр, илүүдэл нефть нь Ираны эрчим хүчний дэд бүтцэд нөхөн сэргээх боломжгүй хохирол учруулж болзошгүй аж.
Хаалт эхэлснээс хойш АНУ Ираны боомт руу чиглэсэн, эсвэл гарч буй бараг 40 орчим хөлөг онгоцыг саатуулж, чиглэлийг нь өөрчилсөн байна. Трампын тооцоолсноор, энэ дарамт дипломат хэлэлцээг урагшлуулах хөшүүрэг болох аж.
Трамп сошиал сүлжээндээ “Иран өөрсдийгөө ‘нуран унах байдалд’ орсон гэж бидэнд мэдэгдсэн. Тэд Ормузын хоолойг аль болох хурдан нээхийг хүсэж байна” гэж бичжээ.
Үүнтэй зэрэгцэн тэрбээр эрчим хүчний салбарын удирдлагуудтай уулзаж, хаалт хэдэн сар үргэлжилбэл ямар арга хэмжээ авах, мөн Америкийн хэрэглэгчдэд үзүүлэх нөлөөг хэрхэн багасгах талаар хэлэлцсэн байна.
Уулзалтад Дэд ерөнхийлөгч Жэй Ди Вэнс, Төрийн нарийн бичгийн дарга нар зэрэг өндөр албан тушаалтнууд оролцжээ.
Пентагон цэргийн ажиллагааг сэргээх бэлтгэлээ үргэлжлүүлж буй ч Трамп дотооддоо хэлэлцээр байгуулахыг илүүд үзэж, цэргийн довтолгооноос зайлсхийх сонирхолтой хэвээр байгаа аж.
Тэрбээр бөмбөгдөлтийг сэргээх нь Персийн булангийн орнуудад Ираны эсрэг довтолгоог дахин өдөөх эрсдэлтэй, хаалт илүү үр дүнтэй дарамт болно гэдэгт итгэж буй юм байна.
Трамп “Тэнгисийн хаалт бол маш ухаалаг шийдэл. Тэд бууж өгөхөөс өөр аргагүй болно” гэж хэлжээ.
Гэсэн хэдий ч тэрбээр хатуу байр сууриа хадгалж, “NO MORE MR. NICE GUY” гэсэн анхааруулга бүхий зураг нийтэлсэн байна.
Тэнгисийн хаалт дэлхийн эдийн засагт ихээхэн дарамт үзүүлж, АНУ-д шатахууны үнэ галлон тутамд 4 ам.доллароос давсан нь улс төрийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж буй аж.
Гэсэн ч Трампын зөвлөхүүдийн зарим нь дипломат арга замыг дайн дуусгах хамгийн хурдан гарц гэж үзэж буй юм байна.
Хоёр талын хэлэлцээ одоогийн байдлаар гацаанд орсон хэвээр байна. Иран Ормузын хоолойг нээх санал гаргасан ч цөмийн хөтөлбөрийн асуудлыг дараа хэлэлцэхээр үлдээсэн нь АНУ-ын хувьд хангалтгүй гэж үзжээ.
АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Марко Рубио “Шинэ санал өмнөхөөс дээр боловч Ираныг цөмийн зэвсэгтэй болохоос бүрэн сэргийлэх ёстой” гэж мэдэгдсэн байна.
Эцэст нь, Ирантай хийх хэлэлцээрийн шийдвэр гаргах эрх мэдэл хэнд төвлөрч байгаа нь тодорхойгүй хэвээр, АНУ Ираны дээд удирдлагаас шинэчилсэн саналын хариуг хүлээж байгаа аж.
Эх сурвалж: CNN
