Сангийн сайд З.Мэндсайхан татварын орчныг илүү ойлгомжтой, шударга, уян хатан болгох зорилгоор Татварын хуульд багц өөрчлөлт оруулах хуулийн төслийг Засгийн газраас өргөн мэдүүлэхээр шийдвэрлэснийг танилцуулав.
Энэхүү өөрчлөлт нь татварын ачааллыг бууруулах, хөнгөлөлт чөлөөлөлтийг илүү хүртээмжтэй болгох, мөн хариуцлагатай татвар төлөгчдийг дэмжихэд чиглэж байгаа аж.
Одоогийн мөрдөж буй зохицуулалтаар Хүн амын орлогын албан татварт (ХАОАТ) бага, дунд орлоготой иргэдэд шаталсан хөнгөлөлт үзүүлдэг. Харин шинэчилсэн төсөлд энэ хөнгөлөлтийг хөдөлмөр эрхэлж буй бүх иргэнд адил тэгш хүртээмжтэй болгохоор тусгажээ.
Тухайлбал, хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ болох 792 мянган төгрөгийг татвараас чөлөөлж, түүнээс дээших орлогод татвар ногдуулах зохицуулалт оруулж байгаа аж. Ингэснээр нэг иргэн жилд дунджаар 950 мянган төгрөгийн татварын буцаан олголт авах боломж бүрдэх нь.
Хувиараа бизнес эрхлэгчдийн хувьд өмнө нь орлогын хэмжээнээс үл хамааран 1 хувийн татвар төлдөг байсан бол уг босгыг 1 тэрбум төгрөг хүртэл нэмэгдүүлж байна. Өөрөөр хэлбэл, жилийн орлого нь 1 тэрбум төгрөгөөс хэтрээгүй тохиолдолд 1 хувийн татвар төлөх бол, түүнээс давсан хэсэгт 10 хувийн татвар ногдуулах юм.
Үл хөдлөх хөрөнгийн борлуулалтын татварт мөн өөрчлөлт орох юм байна. Иргэн орон сууцаа 3-5 жил өмчилсний дараа худалдсан тохиолдолд 2 хувийн татвар төлөхгүй байхаар зохицуулжээ. Энэ нь иргэдэд эерэг нөлөө үзүүлэхээр байгаа аж.
Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын хувьд шаталсан шинэ бүтэц нэвтрүүлэхээр тусгажээ. Одоогийн байдлаар 6 тэрбум төгрөгөөс доош ашигтай бол 10 хувь, түүнээс дээш бол 25 хувийн татвартай байдаг. Харин шинэчлэлээр:
- 6 тэрбум хүртэл орлогод 10 хувь,
- 6–10 тэрбум төгрөгийн орлогод 15 хувь,
- 10 тэрбум төгрөгөөс дээш орлогод 25 хувийн татвар ногдуулах болно.
Энэхүү өөрчлөлтөд 600 гаруй аж ахуйн нэгж хамрагдаж, татварын ачаалал 10-16 тэрбум төгрөгөөр буурах тооцоо гарчээ.
Жижиг, дунд бизнесийг дэмжих хүрээнд 1 хувийн татвар төлөх босгыг 1.5 тэрбумаас 2.5 тэрбум төгрөг болгон нэмэгдүүлж байна. Ингэснээр 180 мянга орчим аж ахуйн нэгжид татварын ачаалал буурах нь.
Нэмэгдсэн өртгийн албан татвар (НӨАТ)-ын суутган төлөгчийн босгыг 50 сая төгрөгөөс 400 сая төгрөг болгон өсгөж байгаа нь жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдэд томоохон дэмжлэг болно гэж үзжээ. Өөрөөр хэлбэл, 400 сая төгрөгөөс доош орлоготой аж ахуйн нэгж НӨАТ төлөгчөөр бүртгүүлэх шаардлагагүй болох юм байна.
Онцгой албан татварын хүрээнд импортын 100 мянган ам.доллароос дээш үнэтэй автомашинд 33 хувийн татвар ногдуулах зохицуулалт шинээр оруулсан аж.
Мөн татварын өр төлбөр барагдуулах журамд уян хатан зохицуулалт хийж, аж ахуйн нэгжийн дансыг бүрэн хаахын оронд орлогын 80 хувийг татан авч, 20 хувийг үйл ажиллагаанд нь үлдээх боломж бүрдүүлжээ.
Түүнчлэн:
- ААНОАТ болон ХАОАТ төлөх хугацааг 1 жилээс 2 жил болгон сунгана,
- Алдангийн дээд хэмжээг үндсэн төлбөрийн 50 хувиар хязгаарлана,
- Тайлан засварлах хугацааг 2 жил болгон нэмэгдүүлнэ,
- НӨАТ төлөх хугацааг 2 сараар хойшлуулж, бараа бүтээгдэхүүнээ борлуулсны дараа татвараа төлөх боломж олгох аж.
Эдгээр өөрчлөлтүүд нь бизнес эрхлэгчдэд тулгамддаг санхүүгийн дарамтыг багасгаж, мөнгөн урсгалыг сайжруулахад чиглэж буйг онцолж байна.
