Григорийн тооллын жилийн 112 дахь (өндөр жил бол 113 дахь) өдөр юм. Мөн он дуустал 253 өдөр үлдэж байна.
Онцлох үйл явдал
- 238 – Зургаан хааны үе: Ромын сенат Максимус Тракс хааныг хууль бус гэж үзэн устган хороов. Улмаар Пипьенус, Балбинус нар хаан ширээнд суужээ.
- 1500 – Португалийн нэрт аялагч Пепро Альварес Кабрал Бразилийн нутагт анх удаа хөл тавив.
- 1519 – Испанийн эзлэн түрэмгийлэгч Эрнан Кортес Мексикийн Веракруз хотод колонийн захиргаа байгуулжээ.
- 1529 – Испани болон Португалийн хооронд Зарагозагийн тунхаг батлагдаж Молуккас хотыг хойд зүгээс нь 17 градусаар хуваав.
- 1809 – Регенсбург хотод болсон тулаанд Наполеоны удирдлаган дор тулалдсан Францын арми Австрийн армийг буулган авчээ.
- 1836 – Техасын хувьсгал: Техасын генерал Сем Хьюстон, Мексикийн генерал Антонио Лопез де Санта Аннатай уулзан Техасыг улс хэмээн хүлээн зөвшөөрөх эсэх асуудлыг хөндөв.
- 1864 – АНУ-ын Конгресс мөнгөн тэмдэгтийн тухай хууль баталж, гүйлгээнд ашиглагдаж байгаа мөнгөн тэмдэгт дээр “Бид бурханд итгэдэг” гэх үгийг бичиж байхаар болжээ.
- 1898 – Испани-Америкийн дайн: АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн “Нешвиль” хөлөг Испанийн худалдааны хөлөг онгоцыг барьцаалав.
- 1915 – Ипресийн хоёр дахь тулаанд байлдагч талууд анх удаагаа хорт хий ашиглажээ.
- 1930 – Их Британи, Япон, АНУ Лондонгийн тунхаг ёсоор дайны хөлөг онгоц, хөлөг онгоц угсрах үйлдвэрийг хянаж, тодорхой тоонд барьж байхаар болов.
- 1944 – Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Холбоотны цэргийн хүч одоогийн Шинэ Гвинейн нутаг буюу тухайн үеийн Холландиад газарджээ.
- 1945 – Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Ясеновакын бөөнөөр хорих лагерьт хоригдлууд бослого дэгдээж 520 хоригдол амиа алдан, дөнгөж 80 хоригдол оргож чаджээ.
- Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Нуувчинд хоргодож байсан Адольф Хитлерийг амиа хорлон нас барсан болохыг ЗХУ-ын арми тогтоов.
- 1948 – Араб-Израйлийн дайн: Израйлийн хамгийн чухал боомт болох Хайфа боомтыг Арабын цэргийн хүч эзлэн авчээ.
- 1951 – Солонгосын дайн: Капёнгын тулаанд Хятадын Ардын сайн дурын арми Австралийн армийг довтлон хүчтэй хохирол учруулав.
- 1969 – Британийн усан онгоц үйлдвэрлэгч Сир Робин Нокс-Жонстон ганцаараа зогсолтгүй дэлхийг тойрч эх нутагтаа эргэн иржээ.
- 1970 – НҮБ-ын тогтоолоор “Эх дэлхийн өдөр”-ийг анх удаа тэмдэглэв.
- 1972 – Вьетнамын дайн: Америкийн нисэх хүчин Вьетнамыг бөмбөгдөж буйг эсэргүүцэн Лос-Анжелес, Нью-Йорк, Сан-Франциско хотуудад дайны эсрэг үзэлтнүүд жагсаал зохион байгуулжээ.
- 1977 – Телефон утасны шугамыг анх удаа шилэн кабелд холбов.
- 1983 – Германы алдарт “Штерн” сэтгүүлд “Гитлерийн өдрийн тэмдэглэл” материал нийтлэгдэв. Зүүн Германы нэгэн балгасаас олдсон Адольф Хитлерийн өдрийн тэмдэглэл нийтлэгдсэнийхээ дараа маргаан дагуулан юм.
- 1992 – Мексикийн Гуадалахара хотод газрын тосны агуулах дэлбэрсний улмаас 206 хүн амиа алдаж, 500 гаруй хүн шархаджээ. Түүнсэн 15,000 хүн орох оронгүй болсон байна.
- 2004 – Хойд Солонгосын Рёнчон хотод газрын тос тээвэрлэж явсан хоёр галт тэрэг мөргөлдөж, 150 хүн амиа алдав.
- 2005 – Япон улсын Ерөнхий сайд Коизүми Жүн-Ичироо дайны үеэр Японы цэргүүд зүй бус авир гаргаж байсныхаа төлөө уучлалт гуйжээ.
- 2008 – АНУ-ын Нисэх хүчин “F-117 Шөнийн харцага” бөмбөгдөгч онгоцыг зэвсэглэлээс хасчээ.
- 2013 – Канадын Торонто хотын метронд терроризмыг сурталчилсан зурагт хуудас байршуулсан гэсэн үндэслэлээр хоёр этгээдийг баривчилжээ. Тэднийг Аль-Каидагийн гишүүд болохыг цагдаагийн газраас тогтоосон юм.
- 2014 – Бүгд найрамдах ардчилсан Конго улсын Катанга мужид галт тэрэг осолдож 60 хүн амиа алдан, 80 хүн хүнд шархаджээ.
- 2016 – Цаг уурын өөрчлөлттэй тэмцэх “Парисын тунхаг” албан ёсоор хэрэгжиж эхлэв.
- 2019 – Филиппин улсын Лузон хотод 6.1 магнитудын хүчтэй газар хөдөлж 18 хүн амь насаа алджээ.
Мэндэлсэн алдартнууд
- 1610 – Ромын пап VIII Александер (1691 онд нас барсан)
- 1724 – Германы суут философич Иммануэл Кант (1804 онд нас барсан)
- 1854 – Нобелийн энхтайвны шагналт Бельгийн улстөрч Анри Ла Фонтейн (1943 онд нас барсан)
- 1870 – ЗХУ-ыг үндэслэгч Владимир Ленин
- 1876 – Нобелийн шагналт Шведын физикч Роберт Барани (1936 онд нас барсан)
- 1899 – Оросын алдарт зохиолч Владимир Набоков (1977 онд нас барсан)
- 1904 – Америкийн нэрт физикч Роберт Оппенхаймер (1967 онд нас барсан)
- 1909 – Нобелийн шагналт Италийн неврологич Рита Леви-Монталчини (2012 онд нас барсан)
- Грекын ерөнхий сайд Спирос Маркецинис (2000 онд нас барсан)
- 1919 – Нобелийн шагналт Америкийн химич Дональд Ж.Крам (2001 онд нас барсан)
- 1923 – Америкийн загвар өмсөгч, жүжигчин Бетти Пейж (2008 онд нас барсан)
- 1924 – Өмнөд Солонгосын 12 дахь Ерөнхий сайд Нам Дук-Воо (2013 онд нас барсан)
- 1937 – Академийн наадмын гурван удаагийн шагналт нэрт жүжигчин Жек Николсон
- 1950 — Монгол Улсын хоёр дахь Ерөнхийлөгч Нацагийн Багабанди
- 1957 – Польшийн 14 дэх Ерөнхий сайд, Европын зөвлөлийн Ерөнхийлөгч Дональд Туск
- 1977 – Голландын хөлбөмбөгч Марк ван Боммел
- 1979 – Унгарын хөлбөмбөгч Золтан Гера
- 1982 – Бразилийн хөлбөмбөгч Кака
- 1987 – Бразилийн хөлбөмбөгч Давид Луйз
- 1989 – Голландын хөлбөмбөгч, хаалгач Яспер Силлессен
- Америкийн сагсанбөмбөгч ДеХуан Блейр
Нас барсан алдартнууд
- 296 – Ромын пап Кайус
- 536 – Ромын пап I Агапетус
- 846 – Хятадын эзэн хаан Вүзон (814 онд төрсөн)
- 1616 – Испанийн алдарт зохиолч Мигель де Сервантес (1547 онд төрсөн)
- 1854 – Мексикийн 11 дэх Ерөнхийлөгч Николас Браво (1786 онд төрсөн)
- 1908 – Их Британийн Ерөнхий сайд Хенри Кембэлл-Баннерман (1836 онд төрсөн)
- 1933 – Автомашины алдарт “Роллс Ройс” компанийг үндэслэгч Хенри Ройс (1863 онд төрсөн)
- 1989 – Нобелийн шагналт Америкийн физикч Эмилио Г.Сегре (1905 онд төрсөн)
- 1994 — АНУ-ын 37 дахь Ерөнхийлөгч Ричард Никсон (1913 онд төрсөн)
- 2003 – Олимпын хоёр алтан медальт Америкийн гүйгч Майк Ларрабий (1933 онд төрсөн)
- 2014 – Олимпын хүрэл медальт Бельгийн замын дугуйч Вернер Потцернхайм (1927 онд төрсөн)
- 2025 -Монголын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Балчинжавын Долгион (1957 онд төрсөн)
Тэмдэглэлт өдөр
Эх сурвалж: WIKIPEDIA
