Улсын Их Хурлын 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 23-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаан эхэлж, эрхтэн, эд эс шилжүүлэн суулгах тухай хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийж байна. Уг төслийг УИХ-ын гишүүн Ж.Чинбүрэн, А.Ариунзаяа нар санаачлан өргөн мэдүүлсэн бөгөөд эрүүл мэндийн салбарт шинэ технологи, дэвшилтэт эмчилгээ нэвтрүүлэх эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх зорилготой юм.
Хэлэлцүүлгийн үеэр гишүүд эрхтэн шилжүүлэн суулгах үндэсний тогтолцоог хэрхэн байгуулах, төвийн хүчин чадлыг ямар түвшинд тодорхойлох талаар тодруулав.
Ажлын хэсгээс Монгол Улсад бие даасан үндэсний төв байгуулах нь зүйтэй гэж үзсэн бөгөөд олон улсын жишгээр 3.5-5.5 сая хүн амтай улс оронд нэгээс хоёр төв ажиллах нь тохиромжтой байдаг талаар тайлбарлалаа.
Одоогийн байдлаар дэлхийн 93 оронд ийм төрлийн эмчилгээ хийгдэж буй аж.
Мөн хүлээлгийн жагсаалтын ил тод байдал, шударга хуваарилалтын асуудал анхаарал татав. Одоогийн байдлаар 1000 гаруй иргэн эрхтэн шилжүүлэн суулгах хүлээлгэнд, олон хүн тохирох донор хүлээсээр нас барж буй нь эмзэг асуудал хэвээр байна.
Шинэ хуулиар нэгдсэн цахим бүртгэлийн систем нэвтрүүлж, иргэд өөрийн жагсаалтын байрлалыг харах боломжтой болохоос гадна донор-реципиентийн тохирлыг хүний оролцоог багасгасан, олон улсын стандартад нийцсэн системээр шийдвэрлэхээр тусгажээ.
Хууль батлагдсанаар амьгүй донороос эрхтэн шилжүүлэн суулгах ажиллагааг эрчимжүүлэх, орон нутгийн эмнэлгүүдийг донор илрүүлэх сүлжээнд хамруулах, эрхтэн хадгалалт, тээвэрлэлт, хуваарилалтын нарийвчилсан зохицуулалтыг бий болгох зэрэг томоохон өөрчлөлтүүд хийхээр төлөвлөж байгаа аж.
Нэг амьгүй донороос найман хүний амь насыг аврах боломжтой ч одоогийн эрх зүйн орчин дутмаг байгаагаас энэ ажил хангалттай хэрэгжихгүй байгааг ажлын хэсэг онцоллоо.
Нөгөөтэйгүүр, сошиал орчинд эрхтэн худалдах зар түгээмэл байгаатай холбоотойгоор хууль бус үйл ажиллагааг таслан зогсоох, хяналтыг сайжруулах асуудлыг ч хөндөв.
Холбогдох байгууллагууд цахим орчин дахь ийм төрлийн мэдээллийг илрүүлж, устгах, шалгах ажлыг тогтмол хийж байгаа ч эрх зүйн орчныг илүү тодорхой болгох шаардлагатай хэвээр байгаа аж.
Түүнчлэн уг хууль батлагдсанаар өнөөдөр Монголд бүрэн эмчлэх боломжгүйд тооцогдож буй зарим нарийн төвөгтэй эмчилгээ, тухайлбал ясны чөмөг, үүдэл эс болон зарим төрлийн элэг шилжүүлэн суулгах мэс заслыг дотооддоо хөгжүүлэх нөхцөл бүрдэх нь. Үүний хүрээнд гадаадын мэргэжилтнүүдийг урьж ажиллуулах, дотоодын эмч нарыг сургах бодлого давхар хэрэгжих аж.
Ийнхүү эрхтэн, эд эс шилжүүлэн суулгах тухай хуулийн төсөл нь зөвхөн нэг салбарын асуудал биш, харин хүний амь нас, эрүүл мэндийг аврах үндэсний хэмжээний тогтолцоог шинэ шатанд гаргах чухал алхам болохыг тодотгож байна.
