Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн Казахстан Улсад хийх төрийн айлчлал эхэлж, стратегийн түнш хоёр орны харилцаа, хамтын ажиллагааны ирээдүй дахин анхаарлын төвд орж байна.
Энэ хүрээнд Казахстаны “Казинформ” хэвлэлд нийтлэлч Ержан Жанибеков “The Great Steppe: A New Agenda for Astana and Ulaanbaatar” гарчигтай нийтлэл нийтэлжээ. Бид уг нийтлэлийг “Бидний тухай” буландаа онцолж байна.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүхийн 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 20-ноос 23-ны өдрүүдэд Казахстан улсад хийх төрийн айлчлал хоёр улсын харилцаанд шинэ шат нээх чухал боломж гэж олон улсын ажиглагчид үзэж байна.
Хэдийгээр Монгол, Казахстан хоёр улс 1992 оноос хойш дипломат харилцаагаа хөгжүүлж, 60 гаруй гэрээ хэлэлцээр байгуулан, стратегийн түншлэлд хүрсэн ч эдийн засгийн хамтын ажиллагааны бодит боломж өнөөдрийг хүртэл бүрэн ашиглагдаагүй хэвээр байгаа юм.
Тиймээс энэ удаагийн айлчлал нь улс төрийн тунхаглалуудаас бодит үр дүнд шилжих эсэхийг тодорхойлох чухал мөч болж байна.
Эдийн засгийн харилцаа: Өсөлт байгаа ч хангалтгүй
Сүүлийн жилүүдэд хоёр улсын худалдааны эргэлт өсөлттэй байгаа боловч цар хүрээ нь хязгаарлагдмал хэвээр байна.
2024 онд нийт худалдаа ойролцоогоор 150 сая ам.долларт хүрч, 2025 онд тодорхой өсөлт ажиглагдсан ч 2026 оны эхээр буурсан нь хамтын ажиллагаа тогтвортой, гүнзгий бүтэцтэй болж чадаагүйг харуулж буй юм.
Худалдааны урсгалын 90 гаруй хувийг Казахстаны экспорт эзэлж, “нийлүүлэгч-хэрэглэгч” хэв шинж давамгайлж байгаа нь нэг талын хамаарлыг бий болгож, зах зээлийг эмзэг болгож байна.
Бүтцийн ялгаа ба боломж
Казахстан өндөр нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн (машин техник, электроник, нефть) экспортолдог бол Монгол Улс мах, ноолуур зэрэг түүхий эд давамгайлсан бүтэцтэй хэвээр байна.
Ялангуяа 2026 онд Монголын экспортын дийлэнхийг мах дангаараа бүрдүүлж буй нь төрөлжилт сул байгааг харуулж байгаа юм.
Гэсэн хэдий ч энэ ялгаа нь хамтын ажиллагааны боломж болж болох бөгөөд Монголын мал аж ахуйн нөөцийг Казахстаны боловсруулах үйлдвэр, зах зээлтэй уялдуулвал илүү тогтвортой, харилцан ашигтай систем бий болгох боломжтой.
Логистик ба геополитикийн сорилт
Хоёр улс газар зүйн хувьд хил залгадаггүй нь худалдаа, тээвэрт томоохон саад болж байна. Одоогийн тээврийн ихэнх чиглэл Орос, Хятадаар дамждаг тул зардал нэмэгдэж, уян хатан байдал буурдаг.
Гэвч Казахстан-Орос-Монгол чиглэлийн шинэ авто зам, Транскаспийн тээврийн коридорт холбогдох боломж, мөн Астана-Улаанбаатар чиглэлийн шууд нислэг зэрэг санаачилгууд нь энэ саадыг бууруулах стратегийн ач холбогдолтой гэж үзэж байна.
Үүнээс гадна хоёр улс Орос, Хятад гэсэн хоёр том гүрний дунд байрладаг “дунд хүчнүүд” тул гадаад бодлогын тэнцвэртэй хандлага нь харилцаанд эдийн засгаас давсан стратегийн ач холбогдол өгч буй.
Ирээдүйн чиглэл: Боломжийг бодит үр дүн болгох нь
Өнөөдөр Монгол, Казахстаны харилцаа бэлгэдлийн түвшнээс давж, эдийн засгийн бодит интеграц руу шилжих зааг дээр ирээд байна.
Хэдийгээр өсөлт ажиглагдаж байгаа ч энэ нь хангалттай хурдтай биш бөгөөд дэд бүтэц, бодлогын хэрэгжилт, хамтарсан төслүүдийн бодит ахиц чухал хэвээр.
Хэрэв хоёр тал худалдааг төрөлжүүлж, логистикийн саадыг багасган, хамтарсан үйлдвэрлэл, хөрөнгө оруулалтыг идэвхжүүлж чадвал Евразийн бүс нутагт онцгой байр суурь эзлэх боломжтой.
Эцсийн дүндээ, түүхэн ойр харилцааг орчин үеийн эдийн засгийн бодит давуу тал болгон хувиргаж чадах эсэх нь энэ удаагийн айлчлал болон цаашдын бодит алхмуудаас шууд хамаарах юм.
Түүхэн ойр байдал орчин үед давуу тал болж чадах уу?
Эх сурвалж: QAZINFORM
