Монгол Улсын эдийн засагт эерэг дохио өгсөн нэгэн чухал үзүүлэлт бол гадаад валютын албан нөөцийн өсөлт юм. 2026 оны эхний улирлын байдлаар валютын нөөц 7.19 тэрбум ам.долларт хүрч, оны эхнээс 182.5 сая ам.доллароор нэмэгдсэн нь түүхэн дээд хэмжээг тогтоолоо. Энэ өсөлт нь зөвхөн тоон үзүүлэлт бус, чанарын хувьд ч ахиц гарсныг илтгэж байна.
Тоо бус, чанарын өсөлт
Валютын нөөц нэмэгдэнэ гэдэг нь улс орны эдийн засгийн “аюулгүйн дэр” зузаарч байна гэсэн үг. Олон улсын шалгуураар авч үзвэл, Монгол Улс импортын хэрэгцээг хангах, богино хугацаат өр төлбөрөө барагдуулах чадамжийн хувьд хангалттай түвшинд хүрээд буй.
Өөрөөр хэлбэл, дэлхийн зах зээл дээрх савлагаа, гадаад орчны тодорхойгүй байдлыг даван туулах санхүүгийн дархлаа илүү бат бөх болжээ.
Алт – нөөцийн шинэ тулгуур
Энэ удаагийн өсөлтийн онцлог нь валютын нөөцийн бүтэц илүү тэнцвэртэй болж байгаад оршиж байна. Тэр дундаа алтны эзлэх хувь мэдэгдэхүйц нэмэгдсэн нь анхаарал татаж буй юм.
Одоогийн байдлаар мөнгөжсөн алт нийт нөөцийн 20 хувийг бүрдүүлж, 1.4 тэрбум ам.долларт хүрээд байна. Сүүлийн нэг жилд алтны биет хэмжээ 19 хувиар өссөн бол үнийн дүн нь бараг хоёр дахин нэмэгдсэн нь дэлхийн зах зээл дэх алтны ханшийн өсөлттэй шууд холбоотой.
Алт ийнхүү валютын нөөцийн “тулгуур багана” болж эхэлж байгаа нь Монгол Улс эрсдэлээ зөв хуваарилж, илүү уян хатан бодлого баримталж байгааг илтгэж буй юм.
Тогтворгүй дэлхийд тогтвортой байр суурь
Өнөөдөр дэлхий дахинд геополитикийн хурцадмал байдал, инфляц, валютын ханшийн савлагаа зэрэг эрсдэлүүд нэмэгдсээр байна. Ийм нөхцөлд алт нь үнэ цэнээ хадгалдаг стратегийн актив хэвээр байсаар буй.
Монгол Улс энэ чиг хандлагыг зөв ашиглаж, валютын нөөцийн бүтцэд алтны жинг нэмэгдүүлж буй нь эдийн засгийн хамгаалалтаа бэхжүүлж буй ухаалаг алхам болохыг шинжээчид онцолж байна.
Ирээдүйн сорилт ба боломж
Валютын нөөц түүхэн дээд хэмжээнд хүрсэн нь бахархах үзүүлэлт боловч үүнийг тогтвортой хадгалах нь дараагийн том сорилт хэвээр байна.
Цаашид нөөцийн өсөлтийг хадгалах, активын зөв бүтэц бүрдүүлэх, гадаад орлогоо нэмэгдүүлэх бодлого нь макро эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангах, төгрөгийн ханшийн дархлааг бэхжүүлэхэд шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэх билээ.
