Сүүлийн жилүүдэд боловсролын салбарын чанар, хүртээмжийн асуудалтай зэрэгцэн суралцагчдын хоол тэжээл, эрүүл орчны асуудал бодлогын түвшинд онцгой анхаарал татаж буй.
Энэ хичээлийн жилд улсын хэмжээнд боловсрол, сургалтын нийт 2299 байгууллагад 1.07 сая гаруй хүүхэд, суралцагч хамрагдаж байгаагаас 739 мянга орчим нь ерөнхий боловсролын сургуульд, 231 мянга гаруй нь цэцэрлэгт хүмүүжиж байна.
Мөн 34 мянга гаруй хүүхэд дотуур байранд амьдарч буй нь боловсролын үйлчилгээ зөвхөн сургалтаар хязгаарлагдахгүй, амьдрах орчин, хоол тэжээлийн асуудалтай салшгүй холбоотойг харуулж байна. Ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчдын бараг тал хувь нь бага ангийн хүүхдүүд байгаа нь төрөөс хэрэгжүүлж буй “Үдийн хоол” хөтөлбөрийн ач холбогдлыг улам тодотгож буй юм.
Одоогийн байдлаар бага ангийн нэг хүүхдийн үдийн хоолны зардлыг 2500 төгрөгөөр, цэцэрлэгийн хүүхдийн хоолыг нийслэлд 4000, орон нутагт 3000 төгрөгөөр, дотуур байрны хүүхдийн хоолыг 6000-6300 төгрөгөөр тооцож байгаа нь хүүхдийн авах ёстой шим тэжээлийн 60-70 хувийг хангана гэж үзжээ. Гэсэн ч бодит байдал дээр энэ үзүүлэлт хангалтгүй хэвээр байгааг судалгаанууд илтгэж байна.
2026 оны улсын төсөвт хүүхдийн хоол тэжээлийн зардалд нийт 323.9 тэрбум төгрөг тусгасан нь энэ салбарт төрөөс анхаарал хандуулж буйн илрэл боловч үр ашиг, чанарын асуудал нээлттэй хэвээр байна. Сургуулиудын 60 гаруй хувь нь хоолны хангалтыг тендерээр шийдэж байгаа бол үлдсэн хэсэг нь зах, худалдааны төвөөс худалдан авалт хийж байгаа нь чанар, аюулгүй байдалд эрсдэл үүсгэх шалтгаан болж байгаа юм.
Ханган нийлүүлэлтийн тогтолцоонд тулгамдсан асуудал цөөнгүй. Тендерт оролцох чадвартай аж ахуйн нэгж цөөн, нийлүүлж буй бүтээгдэхүүний чанар жигд бус, зарим тохиолдолд хугацаандаа нийлүүлдэггүй, үнэ тогтворгүй зэрэг зөрчил байсаар байгаа аж.
Ялангуяа орон нутагт нийлүүлэгчийн сонголт хязгаарлагдмал байгаа нь сургуулиудыг зайлшгүй зах, худалдааны төвөөс хүнс авахад хүргэж, улмаар хордлого, халдвар гарах эрсдэлийг нэмэгдүүлж буй юм байна.
Сургуулийн дотоод орчны хувьд ч нөхцөл байдал төгс биш. Улсын хэмжээнд ажиллаж буй 727 хоолны газрын гуравны нэг орчим нь стандартын шаардлага хангахгүй байгаа бол ус цэвэршүүлэх төхөөрөмжийн хүртээмж стандарт хэмжээнээс дутмаг хэвээр байгаа аж.
Мөн шалгалтаар илэрсэн зөрчлүүд дунд агуулахын хүрэлцээ, тоног төхөөрөмжийн дутагдал, шим тэжээлийн тооцоолол дутуу, хүнсний аюулгүй байдлын баталгаажуулалт хангалтгүй зэрэг ноцтой асуудлууд зонхилж байна. Хамгийн их анхаарал татах үзүүлэлт бол шалгагдсан сургуулиудын бараг тал нь хоол зүйчгүй, энэ нь хоол тэжээлийн чанарт шууд нөлөөлөх хүчин зүйл юм.
Эрүүл мэндийн судалгааны дүн ч анхаарал татаж байна. Сурагчдын дунд илүүдэл жин, таргалалт нэмэгдэж байгаа ч нөгөө талд өсөлт хоцролт, туранхай байдал зэрэг асуудал зэрэгцэн оршиж байна. Үдийн хоолны илчлэг, шим тэжээлийн агууламж зөвлөмж хэмжээнд хүрэхгүй байгаа нь бодлогын хэрэгжилтэд бодит сайжруулалт шаардлагатайг илтгэнэ.
Гэсэн хэдий ч тодорхой ахиц, шинэчлэлүүд хийгдэж буйг дурдах нь зүйтэй. Улсын төсөв болон олон улсын байгууллагын дэмжлэгээр сургуулиудын гал тогоог шинэчлэх, тоног төхөөрөмжөөр хангах, аяга таваг угаагч зэрэг орчин үеийн шийдлүүдийг нэвтрүүлэх ажил өрнөж байна.
Мөн мэргэжлийн хоол зүйч, тогооч бэлтгэх, сургалт явуулах, хүүхдийн онцлог хэрэгцээнд нийцсэн хоол тэжээлийн гарын авлага боловсруулах зэрэг ажлууд хийгдэж байгаа нь эерэг үзүүлэлт юм.
Нийслэлийн хэмжээнд хэрэгжүүлж буй “Сүү” болон “Сүүн дархлаа” хөтөлбөрүүд нь хүүхдийн дархлааг дэмжих, шим тэжээлийг нэмэгдүүлэх зорилготой ч тэдгээрийн үр нөлөөг тогтвортой хангахын тулд санхүүжилт, хэрэгжилтийн чанарыг анхаарах шаардлагатай хэвээр байна.
Эцэст нь хэлэхэд, хүүхдийн хоол тэжээлийн асуудал нь зөвхөн боловсролын салбарын хүрээнд бус, үндэсний аюулгүй байдал, хүний хөгжлийн суурь асуудал юм.
Төсөв нэмэгдэж, хөтөлбөрүүд өргөжиж буй ч бодит үр дүнг сайжруулахын тулд нийлүүлэлтийн тогтолцоог боловсронгуй болгох, хяналт, стандартын хэрэгжилтийг чангатгах, мэргэжлийн хүний нөөцийг нэмэгдүүлэх, хамгийн чухал нь хүүхдийн эрүүл мэндийг бодлогын төвд тавих шаардлага улам бүр тодорхой болж байна.
