Ойрхи Дорнод дахь геополитикийн хурцадмал байдал түүхий эдийн дэлхийн зах зээлд хүчтэй нөлөөлж эхэллээ. Ялангуяа Иранаас бүс нутгийн хөнгөн цагааны үйлдвэрлэлийн томоохон байгууламжууд руу цохилт өгсний дараа хөнгөн цагааны үнэ богино хугацаанд огцом өсч, олон улсын анхаарлыг татаж байна. Bloomberg агентлагийн мэдээлснээр, энэ өсөлт нь нийлүүлэлтийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж, цаашид ч тогтворгүй байдал үргэлжлэх дохио болж буй юм.
Лондоны металлын бирж дээр хөнгөн цагааны үнэ 5.7 хувиар өсч, тонн нь 3463 ам.долларт хүрсэн бол зарим тооцооллоор 3540 ам.долларыг давсан үзүүлэлт ч бүртгэгджээ. Цаашлаад J.P. Morgan болон ING зэрэг санхүүгийн байгууллагуудын шинжээчид нийлүүлэлт удаан хугацаанд доголдвол үнэ 4000 ам.долларт хүрэх боломжтой гэж үзэж байна.
Энэхүү нөхцөл байдал нь Монгол Улсад шууд болон шууд бус байдлаар нөлөөлөх хэд хэдэн чухал хүчин зүйлийг бий болгож буй юм.
Нэгдүгээрт, Монгол Улс хөнгөн цагаан экспортлогч биш ч уул уурхайн бүтээгдэхүүн, ялангуяа зэс, нүүрс зэрэг түүхий эдийн зах зээлтэй нягт холбоотой эдийн засагтай. Түүхий эдийн үнийн өсөлт нь ерөнхийдөө “коммодити супер цикл”-ийн шинжтэй хөдөлгөөнийг өдөөж, бусад металлын үнийг дагуулан өсгөх хандлагатай. Энэ нь Монголын экспортын орлогод эерэг нөлөө үзүүлэх боломжтой.
Хоёрдугаарт, хөнгөн цагаан нь автомашин, нисэх онгоц, сэргээгдэх эрчим хүчний тоног төхөөрөмж зэрэг өндөр технологийн үйлдвэрлэлд өргөн хэрэглэгддэг. Үнийн өсөлт нь дэлхийн үйлдвэрлэлийн зардлыг нэмэгдүүлж, улмаар импортын барааны үнийг өсгөх замаар Монгол Улсад инфляцын дарамт үүсгэх эрсдэлтэй. Ялангуяа барилгын материал, цахилгаан хэрэгсэл, автомашины үнэ өсөх магадлал өндөр.
Гуравдугаарт, Ойрх Дорнод дахь тогтворгүй байдал нь тээвэр логистикийн сүлжээнд шууд нөлөөлж байна. Ормузын хоолойн эрсдэл нэмэгдсэн нь дэлхийн эрчим хүч, түүхий эдийн урсгалыг удаашруулж, тээврийн зардлыг өсгөж болзошгүй. Монгол Улс далайд гарцгүй орны хувьд энэ төрлийн зардлын өсөлтийг илүү мэдрэмтгий хүлээн авдаг.
Дөрөвдүгээрт, дэлхийн эрчим хүчний зах зээлийн савлагаа нь шатахууны үнийн хэлбэлзлийг нэмэгдүүлнэ. Энэ нь дотоодын үйлдвэрлэл, тээвэр, үйлчилгээний бүх салбарт дам нөлөө үзүүлж, эдийн засгийн тогтвортой байдалд сорилт авчирна.
Гэсэн хэдий ч энэ нөхцөл байдлыг зөв бодлогоор боломж болгон ашиглах гарц бий. Монгол Улс уул уурхайн салбарын орлогоо нэмэгдүүлэх, экспортын бүтцийг төрөлжүүлэх, боловсруулах үйлдвэрлэлийг дэмжих замаар гадаад зах зээлийн савлагаанд илүү тэсвэртэй эдийн засгийг бүрдүүлэх шаардлагатай байна.
Эцэст нь хэлэхэд, Ойрх Дорнод дахь мөргөлдөөн нь Монгол Улсаас алс мэт боловч дэлхийн зах зээлийн гинжин урвалаар дамжин манай эдийн засагт шууд нөлөөлж байна. Иймд гадаад орчны эрсдэлийг зөв үнэлж, уян хатан бодлого хэрэгжүүлэх нь өнөөгийн нөхцөлд хамгийн чухал стратеги юм.
