Дэлхийн түүхэнд: Гуравдугаар сарын 21

Григорийн тооллын жилийн 80 дахь (өндөр жил бол 81 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 285 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдал

• 537 – Ромын бүслэлт: Витижес хаан хотын зүүн болон хойд ханыг нэвтрэх гэж оролдов. Ромын иргэд Византийн генералуудын тусламжтайгаар довтолгооноос хамгаалж байсан гэдэг.
• 1152 – Францын хаан VII Луи Акүйтанын гүн Элеанортой гэрлэжээ.
• 1188 – Японы хаан ширээнд Антокү суув.
• 1800 – Ромын пап ламаар VII Пиус сонгогджээ.
• 1801 – Британи болон Францын цэргүүд Египетийн Никрополисийн балгасын орчим тулалдав.
• 1804 – Франц улсад “Наполеоны кодекс”-ыг хэрэгжүүлж эхлэв. Уг кодекс ёсоор Францын жирийн иргэн болон олон нийтийн газар, барааны тэмдэгт, газар нутгийг Наполеон гэсэн нэрээр нэрлэхгүй байхаар тусгажээ.
• 1871 – Отто фон Бисмарк Германы улсын анхны канцелараар томилогдсон.
• 1913 – АНУ-ын Охайо мужийн Дейтон хотод их үер бууж 360 гаруй хүн амиа алдан 20,000 өрх орох оронгүй болжээ.
• 1918 – Дэлхийн нэгдүгээр дайн: Германы арми Михайль цэргийн ажиллагааг эхлүүлэв.
• 1919 – Оросод өрнөсөн Октябърын хувьсгалын дараа Унгар улс Зөвлөлийн засгаар замнахаар болов. Ингэснээр европ тивд Оросоос гадна анхны коммунист улс бий болсон түүхтэй юм.
• 1921 – Оросын большевик нам шинэ эдийн засгийн бодлого /НЭП/ боловсрууллаа.
• 1925 – АНУ-ын Теннесси муж хүний хөгжлийг судлах, оюутан, сурагчдад заахыг хориглосон хууль батлав.
  • Бүгд найрамдах Солонгос улсын захирагч буюу Ерөнхийлөгч Синман Рий ажлаасаа халагджээ.
• 1928 – Атлантын далайг анх удаа нисч туулсан анхны нисгэгч Чарльз Линдбергт “Гавьяаны медаль” гардуулав.
• 1935 – Ираны шах Реза Шах Пахлави улсынхаа нэрийг Перси биш Иран болгон өөрчилж, олон улсад танилцуулжээ.
• 1937 – Пуерто Риког захирч байсан АНУ-ын ерөнхийлөн захирагч Блантон К.Виншипийн тушаалаар Понче хотын 19 хүнийг шалтгаангүйгээр буудан хороожээ. Тухайн үед Блантон К.Виншип ерөнхийлөн захирагчийн үүргийг орлон гүйцэтгэгч байсан юм.
• 1943 – Вермахтийн оффицер Рудольф фон Герсдофф Адольф Хитлерийг хороох зорилготой халдлага зохион байгуулсан боловч бүтэлгүйтэв. Мөрдөн шалгалтаар Герсдоффыг буруутай гэдгийг тогтоож чадаагүй билээ.
• 1945 – Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Британийн зэвсэгт хүчин Бирм улсын Мандалай хотыг чөлөөлөв.
  • Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Данийн нийслэл Копенхаген хотод байрлах Гестапогийн төв байрыг Британийн нисэх хүчин бөмбөгдхөөр төлөвлөж байв. Байршлын тооцоолол зөрж сургуулийн байрыг андуурч бөмбөгдсөний улмаас 125 энгийн иргэн амиа алджээ.
• 1946 – Америкийн үндэсний хөлбөмбөгийн баг Лос Анжелес Рамс баг хар арьст тоглогч Кенни Вашингтонтой гэрээ байгуулав. Ингэснээр Америкийн үндэсний хөлбөмбөгийн лигийн түүхэнд хар арьст тоглогчтой гэрээ хийсэн анхны баг болсон юм.
• 1960 – Өмнөд Африкад арьс өнгөрөөр ялгаварлан гадуурхах үзлийг эсэргүүцсэн тайван жагсаалыг цагдаагийн газар хүч хэрэглэн тарааж 69 хүн амиа алдан, 180 хүн шархаджээ.
• 1963 – АНУ-ын Конгресс Алькатразын холбооны шоронг албан ёсоор хаах шийд гаргав.
• 1965 – АНУ-ын Сансар судлалын агентлаг Рейнжер хөтөлбөрийн сүүлийн хөлөг болох “Рейнжер 9” хөлгийг хөөргөжээ.
  • Өнгөт арьстануудын эрх, хүний эрхийн төлөө тэмцэгч Др. Мартин Лютер Кинг сүүлийн томоохон жагсаалаа зохион байгууллаа. АНУ-ын Алабама мужийн Монтгомери болон Селма хотуудад болсон жагсаалд 3,200 хүн оролцсон байна.
• 1970 – АНУ-ын Сан-Франциско хотын амбан захирагч Жозеф Алиотогын зарлигаар “Эх дэлхийн өдөр”-ийг анх удаа тэмдэглэхээр болов.
• 1980 – АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жимми Картер ЗХУ Афганистантай дайн зарласнаас шалтгаалж Москвагийн Зуны олимпын наадамд АНУ-ын баг тамирчид оролцохгүй гэдгээ мэдэгджээ.
• 1983 – Израиль Палестины хооронд Баруун эргийн төлөөх хурцадмал байдал эхэлжээ. Хоёр талын аль, аль нь хорт хий ашигласан байна.
• 1986 – Дэлхийн уран гулгалтын аварга шалгаруулах тэмцээнд АНУ-ын уран гулгагч Деби Томас түрүүлэв. Ингэснээр тус тэмцээний түүхэнд түрүүлсэн анхны хар арьст тамирчин болжээ.
• 1990 – Өмнөд Африкын захиргаанд 75 жил оршин тогтносон Намиби улс тусгаар тогтнов.
• 1994 – НҮБ цаг уурын өөрчлөлттэй тэмцэх бодлогын баримт бичгийг боловсруулж эхэлжээ.
• 1999 – Бертран Пиккард болон Брайн Жонес нар дэлхийг агаарын бөмбөлөгтэй тойрсон анхны хүмүүс болов.
• 2002 – Ромын пап II Ион Павел Израил улсад айлчиллаа. Энэ нь Ромын папын түүхэнд тус улсад айлчилсан анхны тохиолдол болсон юм.
• 2006 – Нийгмийн сүлжээний алдарт Твиттер албан ёсоор байгуулагджээ.
• 2019 – БНХАУ-ын Жаньсу мужийн Химийн үйлдвэр дэлбэрсний улмаас 47 хүн амиа алдан 640 гаруй хүн бэртэж, гэмтэв.

Мэндэлсэн алдартнууд

• 927 – Сон гүрний хаан Тайзү (976 онд нас барсан)
• 1768 – Францын алдарт физикч, математикч Жозеф Фурьер (1830 онд нас барсан)
• 1806 – Мексикийн 25 дахь Ерөнхийлөгч Бенито Хуарез (1872 онд нас барсан)
• 1839 – Оросын нэрт хөгжмийн зохиолч Модест Мусоргский (1881 онд нас барсан)
• 1899 – Грекын Ерөнхий сайд Панажиотис Пипинелис (1970 онд нас барсан)
• 1904 – “М&М”, “Марс” шоколадыг зохион бүтээсэн Форрест Марс (1999 онд нас барсан)
• 1906 – Рокефеллерийн удмын саятан III Жон Д.Рокефеллер (1978 онд нас барсан)
• 1926 – Монголын дууны шүлгийн мастер, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, яруу найрагч Жамцын Бадраа (1993 онд нас барсан)
• 1928 – Непалийн 24 дэх Ерөнхий сайд Суря Бахадур Тапа (2015 онд нас барсан)
• 1932 – Нобелийн шагналт Америкийн физикч Уольтер Гилберт
• 1935 – Аваргуудын лигийн хёор удаагийн аварга Английн дасгалжуулагч Брайн Клоу (2004 онд нас барсан)
• 1945 – Олимпын аварга Америкийн гүйгч Чарльз Грийни
• 1950 – Оросын улс төрийн зүтгэлтэн Сергей Лавров
• 1956 – Тив, дэлхийн аварга Норвегийн уртын зайн гүйгч Ингрид Кристиансен
• 1958 – Олимп, дэлхийн хошой аварга Зүүн Германы гүйгч Марлийс Гор
  • Эмми болон БАФТА-гын шагналт жүжигчин Гэри Олдман
• 1961 – Германы хөлбөмбөгч, дасгалжуулагч Лотар Матеус
  • Олимпын хүрэл медальт Америкийн халхалттай гүйгч Ким Төрнер
• 1962 – “Продюсерс”, “Мөрдөгч Гажет”, “Араатны хаан арслан” киноны од жүжигчин Меттью Бродерик
• 1972 – Олимпын аварга, Европын мөнгөн медальт Унгарын дүүгүүрч Балаш Кисс
• 1980 – Олимпын зургаа, дэлхийн 17 удаагийн алтан медальт Норвегийн цаначин Марит Бьёрген
• 1982 – Олимпын мөнгөн медальт Этиопын гүйгч Эжегаеху Дибаба
• 1986 – Испанийн хөлбөмбөгч Мичу
• 1988 – Английн хөлбөмбөгч Лий Каттермол
• 1989 – Испанийн хөлбөмбөгч Хорди Альба
• 1991 – Францын хөлбөмбөгч Антуан Гризманн
• 1993 – Английн хөлбөмбөгч Жейк Бидуелл
• 2003 – Пан Америкийн наадмын мөнгөн медальт Канадын уран сайхны гимнастикч Натали Гарсиа

Эх сурвалж: WIKIPEDIA