Дэлхийн цөмийн гүрнүүдийг оролцуулсан шинэ мөргөлдөөнүүд Дэлхийн III дайн гарах магадлал, хүн төрөлхтний хувьд аюулт үр дагаврыг нэмэгдүүлж байна.
Сүүлийн долоо хоногт АНУ болон Израиль гэх цөмийн гүрнүүд Ирантай дайн зарлаад зогсохгүй Иранд пуужин нисч байх үеэр Афганистаны Талибан өөрийн ‘нээлттэй дайн’-ыг цөмийн зэвсэгтэй Пакистантай эхлүүлсэн.
Эдгээр мөргөлдөөнүүд Дундад Дорнодод амьдарч буй, байнга бөмбөгдөлтөд өртдөг, аяллын сэрэмжлүүлэгтэй иргэдэд аймшигтай байгаа бол цөмийн гүрнүүдийн хурцадмал байдал өргөжих нь дэлхий даяар бүхнийг сүйрүүлэх эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна.
Nature сэтгүүлд хэвлэгдсэн судалгаа “жижиг” цөмийн дайн нь агаар мандалд их хэмжээний тоос шороо цацаж, нарны гэрлийг хааж, дэлхий даяар ‘цөмийн өвөл’ үүсгэж, хүмүүс тэрбум тэрбумаараа магадлалтайг харуулжээ. Энэ нь дэлхийн хөдөө аж ахуйг сүйрүүлж, өлсгөлөн үүсгэх боловч хоёр газар л “амьд” үлдэх магадлалтай гэнэ.
Цөмийн дайны эксперт Энни Жейкобсен (Annie Jacobsen), “Nuclear War: A Scenario” номын зохиогч, шинжлэх ухааны судалгаанууд болон батлан хамгаалах мэргэжилтнүүдээс судалгаа хийж, дэлхийн том гүрнүүд 12000 цөмийн зэвсгээ ашиглавал юу болохыг тогтоожээ.
Тэрбээр Steven Bartlett-ийн The Diary Of A CEO подкаст дээр “Галын бөмбөлөгт хэдэн зуун сая хүн үхнэ, энэ нь маргаангүй” гэж тайлбарласан байна. Гэхдээ гол аюул нь эдгээр дэлбэрэлтээс амьд үлдсэн хүмүүсийн радиоактив нөлөөнд орсонд оршино гэжээ. Жейкобсены мэдээлснээр, үүний дараа 3 тэрбум хүн амьд үлдэх боловч тэдний амьдрал ердөө танихын аргагүй болох аж.
Тэр “Иова, Украин зэрэг газар 10 жил мөстэй байх тул хөдөө аж ахуй сүйрч хүмүүс үхнэ” гэжээ. Bartlett ийм нөхцөлд хаана ‘аюулгүй’ байж болох вэ гэж асуухад “Судалгаагаар Шинэ Зеланд болон Австрали улс цөмийн өвлийг даван гарах боломжтой бөгөөд эдгээр газар л хөдөө аж ахуйгаа цор ганц хадгалж чадах газар” гэжээ.
Мэргэжилтнүүдийн хэлснээр, зөвхөн эдгээр хоёр улс л оршин тогтнох нь.
Дэлхийн сан хөмрөгт байгаа 12000 цөмийн зэвсгээс олонхи нь Хирошима, Нагасакид дэлбэрч байсан зэвсгээс 50 дахин хүчтэй. Эдгээрийг дэлбэлвэл нарны аюулт цацрагаас хамгаалдаг нимгэн давхарга сүйрч, дэлхий даяар аюултай нөхцөл үүсгэх аж.
Жейкобсен “Цөмийн өвлийн дээр цацрагийн хор байна. Озоны давхарга эвдэрч сүйрснээр нарны гэрэлд гадаа байх боломжгүй болно” гэж тайлбарлажээ.
Хүн төрөлхтний хувьд нарны гэрэл аюултай болох бөгөөд Австрали болон Шинэ Зеландын иргэдийг эс тооцвол, дэлхий дээр үлдсэн цөөн хүмүүс харанхуйд амьдрах аж. Тэр “Хүмүүс газар доор амьдрахад хүрнэ. Тиймээс хүн бүр хоолны төлөө тэмцэнэ. Шинэ Зеланд болон Австралиас бусад газарт” гэжээ.
Жейкобсен цөмийн армагеддон нь динозавруудыг устгасан астероидын адил болохгүйг онцолсон байна. Учир нь, бид цөмийн тархалт болон хүн төрөлхтний оршихуйд аюул занал учруулж буй дайнуудад эсрэг арга хэмжээ авах чадвартай. Гэхдээ мэргэжилтнүүд Newsweek-т ярихдаа “Орчин үеийн цөмийн зэвсэг дэлхий даяар ашиглагдвал хаана ч ‘аюулгүй’ газар үлдэхгүй” гэж анхааруулсан байна.
Зэвсгийн хяналт ба тархалтыг хязгаарлах төвийн ахлах бодлогын захирал John Erath “Цөмийн довтолгоонд ойр орших цэргийн бааз, ICBM-ийн нүх, далайн флотын баазууд хамгийн шууд, хүнд үр дагаварт өртөх ч ямар ч цөмийн дайн, эсвэл зэвсгийн дэлбэрэлт хүн төрөлхтний хувьд муу үр дагавартай. Хоол, ус, цацрагийн урт хугацааны нөлөө зэргээс хаана ч үнэхээр ‘аюулгүй’ газар байхгүй болно” гэжээ.
Эх сурвалж: UNILAD
