Ойрхи Дорнод дахь Ираны дайн олборлолт, тээвэрлэлтэд саад учруулж байгаагаас үүдэн газрын тосны үнэ сүүлийн 3.5 жилийн хугацаанд анх удаа нэг баррель тутамдаа 100 ам.доллар давсан байна.
Олон улсын стандарт Brent маркийн нефтийн үнэ Чикагогийн Mercantile Exchange дээр арилжаа дахин эхэлснээс хойш 101.19 ам.долларт хүрч, өмнөх баасан гаргийн хаалтын үнэ болох 92.69 ам.доллараас 9.2 хувиар өсчээ.
АНУ-д үйлдвэрлэсэн West Texas Intermediate (WTI), хөнгөн, хүхрийн агууламж багатай нефтийн үнэ нэг баррель нь ойролцоогоор 107.06 ам.долларт хүрчээ. Энэ нь баасан гаргийн 90.90 ам.доллараас 16.2 хувиар өссөн үзүүлэлт аж.
Зах зээлийн арилжаа үргэлжилж байгаа тул үнэ өсөх, эсвэл буурах боломжтой.
Энэ өсөлт өнгөрсөн долоо хоногт АНУ-ын нефтийн үнэ 36 хувь, Brent маркийн үнэ 28 хувиар огцом өссөнтэй холбоотой аж. Дайны хоёр дахь долоо хоногт орон нутгууд, Персийн булангийн нефть, хийн тээвэрлэлтэд чухал үүрэгтэй газрууд хэрхэн өртсөнийг харуулж байна.
Тус Ормузын хоолойгоор өдөрт ойролцоогоор 15 сая баррель нефть, дэлхийн нийт нефтийн 20 хувь орчимыг тээвэрлэдэг. Гэвч Ираны пуужин, дронын довтолгооны аюулын улмаас танкерууд энэ хоолойгоор аюултай нөхцөлд тээвэр хийхээ бараг больжээ.
Энэхүү хоолойгоор Саудын Араб, Кувейт, Ирак, Катар, Бахрейн, Арабын Нэгдсэн Эмират, Иран зэрэг орноос нефть, хий экспортолдог.
Ирак, Кувейт, Арабын Нэгдсэн Эмиратын нефтийн үйлдвэрлэл тээвэрлэх боломж буурсны улмаас агуулах сав ч дүүрчээ. Мөн Иран, Израиль, АНУ дайны эхэлснээс хойш нефть, хийний байгууламжууд руу довтолж, нийлүүлэлтийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж буй юм.
АНУ-ын нефтийн үнэ хамгийн сүүлд 2022 оны зургадугаар сарын 30-нд нэг баррель тутамдаа 100 ам.доллар давж арилжаалагдаж, үнэ нь 105.76 ам.долларт хүрсэн. Brent маркийн нефтийн үнэ хамгийн сүүлд 2022 оны долдугаар сарын 29-нд 104 ам.долларт хүрч байжээ.
Израиль, АНУ-ын Иранд хийсэн довтолгооноос хойш нефтийн үнэ огцом өссөн нь санхүүгийн зах зээлийг сандралд оруулж, эрчим хүчний өндөр үнэ инфляцийг нэмэгдүүлж, АНУ-ын хэрэглэгчдийн зарцуулалт буурах эрсдэл бий болгож байгаа аж.
АНУ-д газрын тосны үнэ, баасан гарагт нэг галлон бензин 3.45 ам.доллар болж, долоо хоногийн дотор 47 центээр нэмэгдсэн. Дизель түлш 4.60 ам.долларт хүрч, долоо хоногийн өсөлт нь ойролцоогоор 83 цент байгаа аж.
Нефтийн үнийн зэрэгцээ байгалийн хийн үнэ ч өссөн бөгөөд өнгөрсөн долоо хоногт 11 хувиар нэмэгдэж, баасан гарагт 1000 куб фут тутамдаа 3.19 ам.долларт хүрчээ.
Зарим шинжээч, хөрөнгө оруулагчдын үзэж байгаагаар хэрэв нефтийн үнэ удаан хугацаанд 100 ам.доллараас дээш байвал дэлхийн эдийн засаг тэсвэрлэхэд хэт өндөр байх магадлалтай аж.
Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд Израилийн цэргийнхэн Тегераны нефтийн агуулахууд, нефть тээврийн дөрвөн усан онгоц, нэг нефтийн дамжуулах терминал руу довтолжээ.
Ираны парламентын дарга Мохаммад Багер Калибаф дайны улмаас нефтийн салбарын нөхцөл хүндэрч, үйлдвэрлэл ба борлуулалт улам хүндрэх магадлалтайг анхааруулжээ.
Иран өдөрт ойролцоогоор 1.6 сая баррель нефть экспортолдог, ихэнх нь Хятадад очдог. Хэрэв Ираны экспорт доголдвол Хятад өөр эх үүсвэр хайх хэрэгтэй болох бөгөөд энэ нь эрчим хүчний үнийг нэмэгдүүлэх нэмэлт хүчин зүйл болох юм.
Эх сурвалж: AP, YAHOO
